چگونه ChatGPT را ارجاع دهیم: APA، MLA، Chicago، IEEE و قواعد افشا
APA، MLA، Chicago و IEEE هر یک ارجاع به ChatGPT را بهگونهای متفاوت پاسخ میدهند: بهعنوان نویسنده، یک ظرف، یک یادداشت، یا اصلا بدون ارجاع. در اینجا آمده است که هر کدام دقیقا چه چیزی را میطلبند، و مرز میان ارجاع و افشا کجاست.
هر دوی این ارجاعات معتبر هستند و به دقیقاً همان گفتوگو اشاره میکنند. اولی یک پانویس با متن "ChatGPT, response to prompt, OpenAI, 14 March 2026" است. دومی یک سطر در فهرست منابع "(OpenAI, 2026)" است. هر دو ارجاع کاملاً متفاوت به نظر میرسند. هر دو از راهنماهای سبک متفاوتی میآیند که درباره اینکه یک تبادل با ChatGPT چه نوع شیئی است توافق ندارند, نویسنده، ظرف، یادداشت، یا اینکه اصلاً هیچ ارجاعی آن را پوشش نمیدهد. این به راهنمای سبک شما بستگی دارد.
جستوجوی نحوه ارجاع به ChatGPT و پاسخ کاملاً به این بستگی دارد که کدام دستورالعمل در حال پرسش است. APA شرکت پشت مدل را بهعنوان نویسنده در نظر میگیرد. MLA اصلاً حاضر نیست ابزار را نویسنده بنامد و مدخل را بهجای آن بر پایه پرسش شما میسازد. Chicago کل تبادل را از کتابنامه بیرون میگذارد. IEEE در وهله نخست هیچ قالب ارجاعی برای آن منتشر نکرده است, فقط قاعدهای درباره افشای اینکه از آن استفاده کردهاید.
آن پرسش شامل دو چیز متفاوت است که باید انجام دهید. یک راهنمای سبک فقط یکی از آن دو را به شما میگوید. وقتی نوشتن با یک منبع را تمام میکنید, چه آن منبع واژه به واژه باشد, چه یک ایده, یا بخشی از خروجی آن منبع, آنگاه منبع را ارجاع میدهید. چیز دیگری که ممکن است از شما خواسته شود این است که افشا کنید یک ابزار به شما در ایجاد اثر کمک کرده است. اگر این تمایز را نادیده بگیرید, یا چیزی را ارجاع میدهید که فقط به یک سطر افشا نیاز داشت, یا وقتی ارجاع لازم بود هیچ چیز را افشا نمیکنید. بهجای اینکه یکی به دیگری افزوده شود, هر دو بهصورت جداگانه, سبک به سبک, بررسی میشوند.
ChatGPT نمونهای است که هر دستورالعمل اصلی نخست به آن رجوع کرد. در واقع, وقتی APA, MLA و Chicago هر یک برای نخستین بار درباره هوش مصنوعی مولد نوشتند, همگی از ChatGPT بهعنوان نمونه استفاده کردند. به همین دلیل, شیوه ارجاع آن از هر ابزار هوش مصنوعی دیگری تثبیتشدهتر است. اگر نام شرکت را به Claude یا Gemini یا Copilot یا هر چیز دیگری که بعداً عرضه میشود تغییر دهید, همچنان همان قواعد زیربنایی برقرار است.
| سبک | چگونه تبادل را صورتبندی میکند | استناد کجا قرار میگیرد | صورت درونمتنی |
|---|---|---|---|
| APA 7 | خروجی الگوریتم، منسوب به شرکتی که آن را ساخته است | مدخل کامل در فهرست منابع | (OpenAI, 2023) |
| MLA 9 | یک اثر با عنوان، درون یک ظرف، ساختهشده از پرامپت شما | مدخل Works Cited | یک پرامپت کوتاهشده در گیومه |
| Chicago 18 | محتوای تولیدشده بنا به درخواست، نامبرده در یک یادداشت | فقط پانوشت یا یادداشت پایانی، نه کتابنامه | هیچ صورت پرانتزی ندارد، یادداشت آن را حمل میکند |
| IEEE | در قالب یک الگوی رسمی استناد به آن پرداخته نشده است | افشای قدردانی، نه یک مدخل مرجع | هیچکدام منتشر نشده است |
هر چیز دیگر در فهرست منابع شما, کتابها, مقالات مجلات و گزارشهایی که اصلا تبادل با یک AI نیستند, همچنان از یک قاعده ثابت برای هر سبک پیروی میکنند, نه از چهار قاعده رقیب. یک citation generator که از فراداده واقعی ناشر ساخته شده است آن مورد معمول را بهطور خودکار مدیریت میکند, اما یک تبادل با ChatGPT تنها مدخلی در فهرست است که هیچ پایگاه دادهای نمیتواند آن را برای شما جستوجو کند, و دقیقا به همین دلیل به مجموعه قواعد خاص خود نیاز دارد.
آیا باید ChatGPT را استناد کنید, یا فقط آن را افشا کنید؟
اگر هر بخشی از متنی که ChatGPT تولید کرده است, از جمله ایدههایی با عبارتبندی دقیق, در هر جای نوشته شما ظاهر شود, چه به صورت نقلقول و چه به صورت بازنویسیشده, باید به ChatGPT استناد کنید. اگر ChatGPT به شما کمک کرده است فکر کنید, ترجمه کنید, یا ویرایش کنید, اما هیچیک از واژههای خودش در نسخه نهایی باقی نمانده است, استفاده از آن را جداگانه ذکر کنید. بسیاری از تکالیف به هر دو همزمان نیاز دارند, یک بیانیه افشا که کمکی را که دریافت کردهاید پوشش دهد, و یک استناد برای آن یک پاراگرافی که مستقیما نقل کردهاید.
راهنمای خود APA این موضوع را روشن میکند: شما باید جزئیات اینکه چگونه از ابزار در بخش روش یا مقدمه خود استفاده کردهاید را ارائه دهید، که ممکن است شامل توصیف پرامپتی باشد که دادهاید و هر بخشی از خروجی که در مقاله پژوهشی خود گنجاندهاید. هیچیک از این موارد در یک مدخل مرجع جا نمیگیرد. این توصیف جداگانه ضروری است، زیرا خواننده برای اینکه بداند چه مقدار از اندیشه موجود در مقاله شما از خودتان آمده است، به اطلاعاتی بیش از آنچه یک مدخل مرجع فراهم میکند نیاز دارد.
چرا راهنماهای سبک بر سر یک قالب واحد توافق ندارند
چهار راهنما که به همان فناوری نگاه میکردند، به چهار نتیجه متفاوت درباره اینکه آن اساساً چیست رسیدند. APA تصمیم گرفت که یک پاسخ ChatGPT خروجی الگوریتمی است، یعنی به یک مجموعه داده نزدیکتر است تا به یک گفتوگو، و بنابراین یک مدخل مرجع کامل میگیرد، به جای شیوه ارتباط شخصی که APA برای یک ایمیل یا یک مصاحبه به کار میبرد. MLA تصمیم گرفت که این ابزار اصلاً نمیتواند نقش نویسنده را ایفا کند. بنابراین مدخل آن بر آنچه شما واقعاً نوشتهاید تمرکز میکند، نه بر آنچه به شما پاسخ داده است.
Chicago و IEEE حتی فراتر میروند. Chicago میگوید که یک تبادل ChatGPT بیشتر شبیه متن پیادهشده یک مصاحبه است، و شایسته یک یادداشت هست، اما نه یک جایگاه دائمی در کتابنامه، زیرا خواننده دیگری نمیتواند همان تبادل دقیقی را که شما داشتهاید به دست آورد. IEEE اصلاً درباره قالب استناد موضعی نگرفته است. این راهنما میگوید آنچه اهمیت دارد این است که به جهان بگویید کار شما شامل استفاده از یک ابزار بوده است، نه اینکه برای آن یک مدخل قالببندی کنید. این امر IEEE را روشنترین نمونه از یک نهاد سبک میسازد که صرفاً از پاسخ دادن به این پرسش خودداری میکند.
چگونه ChatGPT را در APA و MLA استناد کنیم
ورودی مرجع APA با OpenAI بهعنوان نویسنده آغاز میشود، سپس تاریخ کامل گفتوگو، عنوان خودِ چت بهصورت ایتالیک، برچسب [Generative AI chat] درون کروشه، بعد نام مدل و پیوندی به چتِ بهاشتراکگذاشتهشده میآید. شکل درونمتنی مانند هر استناد APA دیگر، بهصورت پرانتزی یا روایی باقی میماند: (OpenAI, 2026)، با این تفاوت که ChatGPT در جمله شما نام برده میشود نه در کروشهها. APA این را در September 2025 بازنویسی کرد، و از استناد به ابزار به استناد به گفتوگو منتقل شد، و پست 2023 خود را بهعنوان بایگانیشده علامتگذاری کرد، بنابراین راهنماهایی که هنوز ChatGPT را بهصورت ایتالیک همراه با نسخهای در پرانتز نشان میدهند، شکل بازنشسته را آموزش میدهند. یک مولد استناد ChatGPT که بر پایه راهنمایی کنونی ساخته شده باشد، عنوان چت و پیوند اشتراکگذاری را از شما میخواهد، که سریعترین راه برای تشخیص این است که آیا ابزاری که استفاده میکنید بهروز مانده است یا نه.
MLA تقریباً همه چیز را درباره آن ساختار وارونه میکند. شما با دادن نسخهای کوتاهشده از پرامپت خودتان، در گیومه، بهعنوان جانشین عنوان آغاز میکنید، سپس ChatGPT بهصورت ظرف ایتالیک، نسخه مدل، OpenAI بهعنوان ناشر، تاریخ، و پیوندی به تبادل واقعی، در صورتی که رابط چنین پیوندی در اختیار شما بگذارد. راهنمای کنونی خود MLA توصیه میکند که نسخه مدل تا حدی که رابط اجازه میدهد بهطور مشخص نام برده شود، GPT-4o نه فقط ChatGPT، زیرا برچسبی مبهمتر را نمیتوان به یک تبادل مشخص ردیابی کرد.
Humanize your own paper
Transform your AI-assisted text and make it sound human, without touching important words or citations.
چگونه Chicago و IEEE با استناد به ChatGPT برخورد میکنند
در سبک Chicago، این ارجاع فقط در پانویس یا پینوشت پایانی میآید: من محتوا را به ChatGPT نسبت میدهم، پرامپت را توصیف یا نقل میکنم، OpenAI را بهعنوان ناشر ذکر میکنم، و تاریخ کامل را میدهم. هیچیک از این موارد در کتابنامه تکرار نمیشود، مگر آنکه بتوانید به پیوندی عمومی برای همان تبادل دقیق اشاره کنید. کتابنامه همچنان برای منابعی محفوظ میماند که خواننده دیگری واقعاً بتواند به سراغشان برود و آنها را پیدا کند.
IEEE با طرح یک پرسش دیگر از آن مسئله عبور میکند: آیا بخش سپاسگزاری شما به سامانه هوش مصنوعی که استفاده کردهاید، بخشی از مقاله که روی آن کار کرده است، و میزان واقعی کاری که انجام داده است اشاره میکند؟ این افشاگری بر اساس سیاست تحریریه خود IEEE الزامی است، حتی اگر بخواهید برای ابزار نیز یک استناد ایجاد کنید، و کمکهای مربوط به دستور زبان یا ویرایش زبانی را شامل نمیشود. همین منطقِ «اول سپاسگزاری» اکنون در بسیاری از مجلات، بسیار فراتر از مهندسی، دیده میشود. بنابراین شاید رویکرد IEEE که فقط بر افشا تکیه دارد، حتی بدون یک الگوی استناد همراه آن، ماندگارتر از آب درآید. مجلهای که الگوی استناد هم ارائه میکند، یک گام فراتر میرود و نویسندگان را ملزم میکند برای هر ارجاع به ابزارهای مورد استفاده در پژوهش از همان الگو استفاده کنند، از جمله ابزارهایی که متعلق به مجله نیستند.
چگونه استفاده از هوش مصنوعی را فراتر از یک استناد افشا میکنید؟
این پرسش را روشنتر از همه مجلات پزشکی و زیستپزشکی که از توصیههای ICMJE پیروی میکنند پاسخ میدهند، همانگونه که بیشتر مجلات با سبک Vancouver چنین میکنند. نویسندگان باید هنگام ارسال مقاله افشا کنند که آیا اصلا از یک ابزار هوش مصنوعی استفاده شده است یا نه، و اینکه این استفاده را کجا توضیح دهند به کاری بستگی دارد که آن ابزار انجام داده است: کمک در نگارش در بخش سپاسگزاری میآید، در حالی که هوش مصنوعی که برای گردآوری داده، تحلیل، یا تولید یک شکل به کار رفته است، به جای آن در بخش روشها توصیف میشود.
جزئیاتی که همه این سیاستها در آن مشترکاند، چیزی است که اجازه نمیدهند: هیچیک به یک سامانه هوش مصنوعی اجازه نمیدهد جای نویسنده بنشیند. ICMJE این را به صریحترین شکل ممکن بیان میکند: نویسندگان نباید تحت هیچ شرایطی یک ابزار هوش مصنوعی را به عنوان نویسنده فهرست کنند یا به آن استناد دهند. استناد یک منبع را اعتبار میدهد، و نویسندگی مسئولیت کار را به شکلی بر عهده میگیرد که هیچ مدلی نمیتواند آن را بر دوش بکشد. روشن کردن مرز میان ویرایش استدلال خود و تحویل دادن استدلال شخص دیگری, همان داوری دشوارتری که افشا برای پوشش دادن آن وجود دارد، خود موضوعی جداگانه است.
یک استناد چه چیزی را تأیید نمیکند
یک مدخل که بهدرستی قالببندی شده باشد، هیچ چیزی درباره اینکه مرجعِ درون آن به چیزی موجود ارجاع میدهد یا نه، به ما نمیگوید. پیشبینی متنی که شبیه یک مرجع به نظر میرسد، از جمله نویسنده، مجله و DOI محتمل، همان کاری است که یک مدل زبانی هنگام تولید فهرست منابع انجام میدهد. بخشی از این متنِ تولیدشده به چیزهایی ارجاع خواهد داد که هرگز منتشر نشدهاند. قالببندی درست یک مرجع، از بررسی اینکه آن مرجع به یک انتشار علمی واقعی resolve میشود یا نه، متمایز است و باید نخست انجام شود. یک بررسیکننده استناد AI که هر مدخل را با یک پایگاه داده علمی واقعی resolve میکند تنها راهی است که پیش از آنکه یک استاد راهنما یا داور این کار را بکند، آن را آشکار میسازد.
در یک استناد AI، فیلد نسخه از هر شماره ویرایش در یک ارجاع کتاب مهمتر است. وقتی یک prompt یکبار پیشتر اجرا شده باشد و دوباره پس از یک بهروزرسانی اجرا شود، ممکن است عبارتبندی تغییر کند. دقیقاً یادداشت کنید که رابط شما هنگام پاسخ چه چیزی را نمایش داد، انتخابگر نسخه ChatGPT، منوی مدل Claude، انتخابگر نسخه Gemini، همراه با تاریخ. یک استنادِ بدون نسخه را نمیتوان به گفتوگویی که ادعا میکند توصیف میکند، بازگرداند. فیلد نسخه را حذف کنید و مرجع دیگر به هیچ چیز اشاره نخواهد کرد.
استناد به Claude، Gemini و دیگر ابزارهای AI
هیچیک از چهار پرسش بالا با تغییر نام شرکت عوض نمیشود. مشخص کنید آیا راهنمایی که استفاده میکنید به نویسندگان ابزار، نویسندگی را میدهد، مدخل را بهجای آن بر پایه prompt شما میسازد، استناد را به صورت یادداشت نگه میدارد، یا فقط افشا را میخواهد، سپس همان الگو را برای هر شرکت و محصولی که واقعاً به شما پاسخ داده است به کار ببرید. یک مولد استناد AI که ده خانواده مدل را از پیش تنظیم میکند، از جمله ChatGPT، Claude، Gemini و Copilot، وقتی از پیش میدانید سبک شما کدام الگو را میطلبد، جستوجو را برای شما حذف میکند.
هر سبک، نمونهای عملیِ مخصوص به خود دارد. ارجاع به ChatGPT در APA و ارجاع به ChatGPT در MLA به صورت گام به گام توضیح داده شدهاند، و پرسشهای محدودتر نیز صفحههای جداگانه خود را دارند: کدام نسخه مدل باید در مدخل بیاید، اینکه ارجاع به ChatGPT آیا سرقت ادبی محسوب میشود، و چگونه به یک Google AI Overview ارجاع دهیم، که تا همین اواخر هیچ راهنمایی آن را پوشش نمیداد. اگر خودِ منابع مسئله باشند، نوشتههایی درباره اینکه آیا ChatGPT منابع را جعل میکند و درباره ممیزی ارجاعات توهمی در کتابنامه وجود دارد.
یک گفتوگوی ChatGPT که بهدرستی به آن ارجاع داده شده باشد و یک گفتوگوی کاملاً حاشیهنویسیشده، همه پرسشهای ما را پاسخ نمیدهند. اینکه آیا این متنی که در آن آن ارجاعات را گنجاندهایم شبیه این است که همان کسی که آن منابع را ارجاع داده، بقیه صفحه را هم نوشته باشد، همچنان پرسشی باز است. این کاری متفاوت از قالببندی ارجاعات است. این همان کاری است که یک AI humanizer برای نگارش دانشگاهی انجام میدهد: بررسیِ عبارتبندی و آهنگ متن برای اطمینان از اینکه همه چیز طوری به نظر برسد که از یک نفر آمده است.
Frequently Asked Questions
معمولا نه بهعنوان یک ارجاع رسمی. با این حال، بیشتر مدرسان و مجلات همچنان یک بیانیه افشا میخواهند. ارجاع، واژگان، ایدهها، یا متن تولیدشدهای را پوشش میدهد که واقعا وارد پیشنویس شما شده است. طوفان فکری که اندیشه شما را شکل داده اما هیچیک از عبارتپردازیهای خودش را وارد نکرده، به قلمرو افشا نزدیکتر است، همان مقولهای که برای سپاس از همکار بابت گفتوگویی که به شما کمک کرد بر یک استدلال به نتیجه برسید به کار میرود.
Content planner and copywriter at TextPulse. Sara runs the blog day to day, from planning and drafting through to publishing. She writes the practical guides: clear explanations of academic writing problems, aimed at the person who actually has to hand something in.